...is (vrijgevestigde) geestelijke verzorging?
Vrijgevestigde geestelijke verzorging is een nieuwe verschijningsvorm van deze bestaande professie in zorginstellingen, het leger en het gevangeniswezen. In de gezondheidszorg worden de accenten steeds meer op extramurale zorg gelegd en is er ook behoefte ontstaan aan geestelijke verzorging die extramuraal wordt aangeboden. Als antwoord op deze behoefte zijn er praktijken met vrijgevestigd geestelijk verzorgers opgericht en is er een werkverband ontstaan wat geestelijk verzorgers die een dergelijke praktijk runnen met elkaar verenigt.
Het werkverband omschrijft geestelijk verzorging als volgt:
de professionele begeleiding van en hulpverlening aan mensen bij zingeving aan hun bestaan vanuit en op basis van het waardesysteem van de client.
Het WVGV verlangt van de geestelijk verzorger een afgeronde academische opleiding (doctoraal dan wel een aan een universiteit behaalde master theologie / humanistiek / geestelijke verzorging), KPV of daaraan gelijkwaardige training en vorming en worteling in de eigen levensbeschouwelijke traditie.
...doen vrijgevestigde geestelijk verzorgers?
In dialoog zoeken geestelijk verzorger en cliënt samen naar de existentiële autonomie waarin de cliënt vorm kan geven aan zijn bestaan. De existentiële autonomie is geen positie waarover de mens van nature beschikt, maar is het resultaat van vorming, training, opvoeding en onderhoud gedurende het hele leven, individueel en binnen het netwerk van relaties. De geestelijk verzorger begeleidt het zoeken naar betekenis. Hij of zij zoekt met de cliënt naar zijn of haar inspiratiebronnen, waarden, opvattingen, denkbeelden, levensvisie en -houding. Die begeleiding en zoektocht verbindt het innerlijk van de cliënt met het proces dat de cliënt in zijn of haar leven op dit moment doormaakt.
De geestelijk verzorger is in het zoeken de deskundige verstaander van het levensverhaal in al zijn lagen en heeft de kennis, vaardigheid en ervaring om het proces van verbinding en integratie te begeleiden. Vanuit zo'n proces kan de waarde en waardigheid van de persoon ervaren en zichtbaar worden. Dit maakt geestelijke verzorging tot een eigen discipline van gespecialiseerde zorg.
De lagen van een levensverhaal zijn hieronder weergegeven. Op al deze gebieden kunnen vragen gesteld worden om reflectie op gang te brengen of te houden. De reflectie zelf is niet alleen rationeel, maar betreft tegelijkertijd ook opnieuw alle lagen:
- De laag van het gedrag: Hier brengt men de keuzes die men maakt tot uitdrukking. De verwerkelijking van de eigen waarden en normen, de innerlijke heelheid of gebrokenheid wordt geuit. Ook de eigen (religieuze) overtuiging komt daarmee tot uitdrukking. Deze laag vormt veelal de ingang om via reflectie (de rationele laag) bij dieper liggende lagen als de emotionele en spirituele lagen te komen.
- De rationele laag: Op deze laag verwoordt men zijn of haar eigen levensvisie, vertelt en (her)interpreteert men het levensverhaal en stelt men levensvragen. Hier ook worden waarden eigen gemaakt, kortom het is de schakel tussen het innerlijk en uiterlijk. Dit is de laag waar reflectie op eigen emoties en gedrag mogelijk is.
- De emotionele laag: Hier is ruimte voor het uiten en verwerken van existentiële emoties, zoals angst, verdriet, vreugde.
- De relationele laag: Op deze laag wordt de dialoog met de natuurlijke relaties, het bestaande sociale netwerk, geopend. Op dit niveau wordt aandacht besteedt aan de zingeving en levensinvulling die bestaande en vroegere relaties hebben en/of hadden. Hier is ook de mogelijkheid voor herstel van relationele breuken en het opnieuw aangaan of onderhouden van betekenisvolle contacten. Tegelijkertijd is dit de laag waar men mensen, en dus ook de geestelijk verzorger ontmoet.
- De spirituele laag: Deze laag draait om de persoonlijke inspiratiebronnen van de cliënt, de beelden, symbolen, muziek, gebed en ritueel. Hier kan de bron van gedachten (rationele laag), gevoelens (emotionele laag), relaties (relationele laag) en gedrag (gedragslaag) gevonden worden. Op deze laag, die de bron van leven vormt, is de reflectie gericht.
De levenservaringen waarin een proces van verbinding en een zoektocht naar betekenis noodzakelijk is verschilt van persoon tot persoon. Afhankelijk van zijn of haar waarden, levensomstandigheden en inspiratiebronnen. Kijkt u op de pagina "Wanneer?" voor voorbeelden van situaties waarin geestelijke verzorging zin heeft.
